شاعیرە ڕۆژنامەنووس عەبدولقادر موبارەک هولوسی کە پێگەیەکی گرنگی هەیە لە ئەدەبیات و مێژووی چاپەمەنی تورکیدا، بەو خزمەتانەی لە بوارە جیاوازەکاندا پێشکەشی کردووە، جێگەیەکی گرنگی هەیە بۆ گەلی تورکمان.
ڕۆژنامە نووسی سەرکەوتوو عەبدولقادر موبارەک هولوسی لە ساڵی ١٨٩٠ لە شاری کفری لەدایک بووە، برازای وەزیری تەندروستی پێشووی عێراق دکتۆر ئومیت مەدحەت موبارەک بوو، بە درێژایی تەمەنی چ بە قەڵەمەکەی و چ وەک پەروەردەکارێک خزمەتێکی زۆری بە کۆمەڵگای تورکمان کردووە.
عەبدولقادر موبارەک هولوسی خوێندنی لەو شارەی کە لەدایک بووە دەست پێکردووە، لە قوتابخانەی دارول موعەلیمینی بنەڕەتی لە بەغداد دەرچووە و دواتر لە سامەرا وەک مامۆستا کاری کردووە. دواتر لە نوسینگەی تۆماری زەوی و زار لە بەغداد وەکو کارمەندی نوسراو نوسین کاری کردووە. عەبدولقادر موبارەک بە وەرگرتنی ناوی ‘هولوسی’ وەک نازناوێکی ئەدەبی، لە هەمان کاتدا کاری کاریگەرانەی لە بوارەکانی ڕۆژنامەگەری و وەرگێڕانیشدا ئەنجام داوە.
ژیانێکی تایبەت بە ئەدەب و ڕۆژنامەگەری
عەبدولقادر موبارەک هولوسی کە بابەتی شیعر و ئەدەبی لە ڕۆژنامەی ‘نەجمە’ی تورکی کە لە سەردەمی داگیرکاری ئینگلیزدا بڵاوکرایەوە، قەڵەمەکەی کردە دەنگی گەلەکەی. هەروەها لە ساڵی ١٩٣٥ لە دەستەی نووسەرانی هەفتانەی ڕۆژنامەی ‘ئیلێری’ کە لە شاری کەرکووک دەردەچوو، کاری کردووە. عەبدولقادر موبارەک هولوسی بە وەرگرتنی ڕۆڵی سەرنوسەر لەم ڕۆژنامە چوار لاپەڕەییەدا، هەروەها ناسنامەی ڕۆژنامەوانی خۆی بەهێزتر کرد.
هولوسی کە بەشێکی زۆری تەمەنی لە ناوچەی ‘قۆریا’ی شاری کەرکووک بەسەر بردووە، لەوێ بەشداری لە بۆنە جۆراوجۆرە فەرهەنگی و ئەدەبییەکاندا کردووە. ئەو شیعر و وتارانەی بۆ ئەدەبی تورکی نووسیویەتی، کاردانەوەی بەرفراوانی لە نێو گەلی تورکماندا هەبووە.
لە شیعرەوە بۆ شانۆ، لە یاساوە بۆ وەرگێڕان
یەکێک لە بەرهەمە ناسراوەکانی ئەو شاعیرە، کتێبی شیعری ‘ڤاڤێیلا-یی ڤاتان’یە، کە لە ساڵی ١٩١٢ لە بەغداد چاپ کراوە، ئەم بەرهەمە بە ئیلهام وەرگرتن لە شەڕەکانی بەڵکان نووسراوە، ئەم بەرهەمە لە شیعرێک پێکهاتووە کە تێیدا هەستی نەتەوەیی ڕەنگ دەداتەوە.
کۆمەڵە شیعرییەکەی بە ناوی ‘ئۆزمەچین’ کە لە نێوان ساڵانی ١٩٢٠ بۆ ١٩٢٤ نووسیویەتی بەڵام چاپ نەکرابوو، بەشێکی لە ڕۆژنامەی ‘نەجمە’ی ئەو سەردەمەشدا بڵاو بووەتەوە.
جگە لەوەش، شانۆگەری شانۆیی ‘ئیفێت’ کە بە زمانی عەرەبی نووسراوە و لە بەغداد چاپ کراوە، بەشداری لە ژیانی کولتووری ئەو سەردەمەدا کردووە.
هولوسی لە ساڵی ١٩٣٣ کتێبێکی تایبەت بە چاکسازیی زەوی بە ناوی “مافی زەوی و ڕێکخستنی پێویستی یاسایی” بڵاوکردەوە و هەروەها هەندێک دەقی یاسایی لە زمانی عەرەبیەوە وەرگێڕاوە بۆ زمانی تورکی.
کۆچی دوایی و میراتی
ڕۆژنامەنووس و نووسەری سەرکەوتوو عەبدولقادر هولوسی لە مانگی شوباتی ساڵی ١٩٤٩ لە بەغداد کۆچی دوایی کرد، تەرمەکەی لە گۆڕستانی حاجی شەریف لە کفری بەخاک سپێردرا و لەوێ لەدایک بووە و گەورە بووە.
عەبدولقادر موبارەک هولوسی کە بە ڕێز و سوپاسەوە لەلایەن گەلی تورکمانەوە یاد دەکرێتەوە، بەو بەرهەمانەی کە جێی هێشتووە لە جیهانی ئەدەبیدا.
